Trang chủ Tài liệu chuyên ngành Toàn Cầu Hóa Là Gì? Ảnh Hưởng Của Toàn Cầu Hóa Ở Việt Nam

Toàn Cầu Hóa Là Gì? Ảnh Hưởng Của Toàn Cầu Hóa Ở Việt Nam

Đăng ngày
30 Tháng Một, 2024

Trong bối cảnh hiện nay, toàn cầu hóa là một xu hướng khách quan ảnh hưởng sâu rộng đến mọi mặt trong đời sống của chúng ta. Toàn cầu hóa có thể là điều kiện nhưng cũng là kết quả cần thiết cho quá trình phát triển xã hội. Vậy toàn cầu hóa là gì? Bản chất của toàn cầu hóa là gì? Ảnh hưởng của toàn cầu hóa đến Việt Nam là như thế nào? Chúng ta cùng tìm lời giải đáp thông qua bài viết sau đây cùng Luận Văn Beta nhé.

Toàn cầu hóa là gì?

Khái niệm toàn cầu hóa

Toàn cầu hóa (Tiếng Anh: Globalization) là thuật ngữ được sử dụng để chỉ các thay đổi trong xã hội và trong nền kinh tế thế giới được tạo ra bởi mối liên kết và trao đổi ngày càng tăng giữa các quốc gia, tổ chức và cá nhân ở góc độ văn hóa, kinh tế,… trên quy mô toàn cầu.

Toàn cầu hóa là quá trình hình thành một chỉnh thể thống nhất toàn thế giới, là sự ảnh hưởng tác động, xâm nhập lẫn nhau xuyên biên giới trong các lĩnh vực khác nhau trong đời sống xã hội, trước hết và chủ yếu là lĩnh vực kinh tế trên phạm vi toàn cầu. Nếu định nghĩa một cách khách quan thì toàn cầu hóa là sự phụ thuộc qua lại không ngừng giữa các quốc gia và cá nhân. Sự phụ thuộc này có thể là trên lĩnh vực kinh tế, công nghệ, môi trường,… Trên phạm vi kinh tế, toàn cầu hóa được dùng để chỉ các tác động của thương mại nói chung và tự do thương mại.

toan cau hoa la gi luanvanbeta
Khái niệm toàn cầu hóa là gì?

Lịch sử toàn cầu hóa

Toàn cầu hóa đã bắt đầu từ khoảng thế kỷ 15 sau khi có những cuộc thám hiểm hàng hải quy mô lớn. Ngoài những trao đổi về hàng hóa vật chất, một số giống cây cũng được đem trồng từ vùng khí hậu này sang vùng khí hậu khác. Thuật ngữ “tự do hóa” xuất hiện nhằm chỉ sự kết hợp của học thuyết kinh tế về thị trường tự do tuyệt đối và hủy bỏ các rào cản trong lưu thông hàng hóa. Thời kỳ bắt đầu dùng vàng làm tiêu chuẩn của hệ thống tiền tệ và tự do hóa trong thế kỷ 19 được chính thức gọi là “thời kỳ đầu của toàn cầu hóa”. Thời kỳ này rơi vào thoái trào khi bắt đầu chiến tranh thế giới thứ nhất và sau đó sụp đổ hẳn khi  khủng hoảng bản vị vàng cuối những năm 1920 và đầu những năm 1930.

Từ chiến tranh thế giới lần thứ hai, các vòng đàm phán thương mại do GATT khởi xướng đã đặt lại vấn đề toàn cầu hóa và từ đó dẫn đến các hiệp định gỡ bỏ các hạn chế đối với “thương mại tự do”. Vòng đàm phán Uruguay đề ra hiệp ước thành lập Tổ chức thương mại thế giới WTO nhằm giải quyết các tranh chấp thương mại. Các hiệp ước thương mại song phương khác cũng được ký kết để giảm bớt các thuế quan và rào cản thương mại.

Bản chất của toàn cầu hóa là gì?

Với tính cách là một xu thế lịch sử, toàn cầu hóa được quyết định bởi sự phát triển mạnh mẽ mang tính bước ngoặt của lực lượng sản xuất trong thời đại cách mạng khoa học – công nghệ hiện nay. Toàn cầu hóa có bản chất khách quan vừa có tính chất tự do tư bản, vừa tích cực vừa tiêu cực, vừa đem lại thời cơ nhưng cũng có nguy cơ đối với các quốc gia, dân tộc nhất là các nước kém phát triển và đang phát triển. Toàn cầu hóa là quá trình vừa hợp tác mở rộng, vừa đấu tranh gay gắt giữa các quốc gia, tập đoàn,…với nhau. Để bảo vệ lợi ích quốc gia trong quá trình tham gia toàn cầu hóa, các quốc gia trên thế giới đã và đang triển khai mạnh mẽ quá trình khu vực hóa.

Biểu hiện của toàn cầu hóa là gì?

Ví dụ về toàn cầu hóa

Do sự phát triển thương mại và tài chính diễn ra mạnh mẽ trong bối cảnh nền kinh tế công nghiệp hóa – hiện đại hóa xảy ra trên toàn cầu, chúng ta thường nghĩ toàn cầu hóa là một hiện tượng kinh tế và tài chính. Tuy nhiên, trên thực tế toàn cầu hóa là một thuật ngữ được sử dụng rộng rãi hơn rất nhiều so với chỉ dòng hàng hóa, dịch vụ hoặc vốn. Một số khái niệm toàn cầu hóa có thể kể đến như:

  • Toàn cầu hóa kinh tế: Là thuật ngữ chỉ sự phát triển của hệ thống thương mại giữa các chủ thể xuyên quốc gia như các tập đoàn hoặc tổ chức phi chính phủ.
  • Toàn cầu hóa tài chính: Là thuật ngữ gắn liền với sự trỗi dậy của hệ thống tài chính toàn cầu với các trao đổi tài chính và tiền tệ quốc tế. Thị trường chứng khoán có thể được xem là ví dụ điển hình của toàn cầu hóa tài chính vì khi một thị trường chứng khoán sụt giảm, nó sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến các thị trường khác cũng như toàn bộ nền kinh tế.
  • Toàn cầu hóa văn hóa: Đề cập đến sự thâm nhập của các nền văn hóa. Điều này có nghĩa là các quốc gia áp dụng các nguyên tắc, tính nưỡng và trang phục của các quốc gia khác, đánh mất nền văn hóa độc đáo của họ thay vào đó là một nền văn hóa siêu toàn cầu hóa, độc đáo.
  • Toàn cầu hóa chính trị: Sự phát triển và ảnh hưởng ngày càng tăng của các tổ chức quốc tế như Liên hợp quốc hay WHO đồng nghĩa với việc hành động của chính phủ diễn ra ở cấp độ quốc tế. Có những tổ chức khác hoạt động ở cấp độ toàn cầu như các tổ chức phi chính phủ như Doctors without borders hay Oxfam.
  • Toàn cầu hóa công nghệ: Hiện tượng hàng triệu người được kết nối với nhau nhờ sự phát triển mạnh mẽ của kỹ thuật số thông qua các nền tảng như Facebook, Instagram, Skype hoặc Youtube.
  • Toàn cầu hóa về mặt địa lý: Là tổ chức và hệ thống phân cấp mới của các khu vực khác nhau trên thế giới đang có sự thay đổi liên tục. Hơn nữa, với việc vận chuyển và đi lại trở nên dễ dàng với mức chi phí hợp lý, ngoại trừ một số quốc gia yêu cầu thị thực, bạn có thể đi du lịch khắp thế giới mà hầu như không có bất kỳ hạn chế nào.
  • Toàn cầu hóa sinh thái: Giải thích cho ý tưởng coi hành tinh Trái đất là một thực thể toàn cầu duy nhất – một lợi ích chung mà tất cả các quốc gia, vùng lãnh thổ cần phải chung tay bảo vệ vì trái đất ảnh hưởng trực tiếp đến tất cả mọi người, chúng ta đều được bảo vệ bởi cùng một bầu khí quyển. Về vấn đề này, người ta thường nói rằng những quốc gia nghèo nhất gây ít ô nhiễm nhất sẽ phải chịu đựng nhiều nhất từ ​​biến đổi khí hậu.
toan cau hoa sinh thai luanvanbeta
Toàn cầu hóa sinh thái

Lợi ích của quá trình toàn cầu hóa

Toàn cầu hóa mang lại lợi ích đối với nhiều lĩnh vực khác nhau. Toàn cầu hóa giúp phát triển các nền kinh tế trên toàn thế giới và tăng cường trao đổi văn hóa. Đồng thời, toàn cầu hóa cũng cho phép trao đổi tài chính giữa các doanh nghiệp, thay đổi mô hình công việc. Nhiều người ngày nay đã trở thành công dân toàn cầu nhờ toàn cầu hóa. Nguồn gốc hàng hóa trở thành thứ yếu và khoảng cách địa lý không còn là rào cản đối với sự diễn ra của nhiều loại hình dịch vụ.

  • Lợi ích của toàn cầu hóa đối với kinh tế:

Những tác động dễ thấy nhất của toàn cầu hóa chắc chắn là những tác động ảnh hưởng đến nền kinh tế thế giới. Toàn cầu hóa không chỉ dẫn đến sự gia tăng mạnh mẽ các trao đổi thương mại và các hoạt động kinh tế mà còn dẫn đến sự gia tăng các trao đổi tài chính. Vào những năm 1970, các nền kinh tế thế giới mở cửa và sự phát triển của các chính sách thương mại tự do đã thúc đẩy mạnh mẽ hiện tượng toàn cầu hóa. Từ năm 1950 đến năm 2010, xuất khẩu thế giới đã tăng gấp 33 lần, điều này góp phần đáng kể vào việc tăng cường sự tương tác giữa các khu vực khác nhau trên thế giới.

Sự tăng tốc trao đổi kinh tế này đã dẫn đến sự tăn trưởng kinh tế toàn cầu diễn ra mạnh mẽ. Đồng thời nó cũng thúc đẩy sự phát triển công nghiệp toàn cầu nhanh chóng, cho phép nhiều công nghệ và hàng hóa phát triển nhanh chóng như hiện nay.

Toàn cầu hóa còn giúp chúng ta dễ dàng tiếp cận, tiếp thu và chia sẻ kiến thức. Sự hợp tác quốc tế giữa những bộ óc thông minh nhất đã đẩy nhanh mọi việc. Theo một số nhà phân tích, toàn cầu hóa cũng đã góp phần cải thiện điều kiện kinh tế toàn cầu, tạo ra nhiều của cải kinh tế.

  • Lợi ích của toàn cầu hóa đối với tài chính:

Bên cạnh kinh tế, lĩnh vực tài chính cũng trở nên toàn cầu hóa. Từ những năm 1980, được thúc đẩy bởi các chính sách tân tự do, thế giới tài chính dần mở ra. Nhiều tiểu bang, đặc biệt là Hoa Kỳ dưới thời Ronald Reagan và Vương quốc Anh dưới thời Margaret Thatcher đã đưa ra “Chính sách 3D” nổi tiếng: Hủy bỏ trung gian, ngừng hoạt động, bãi bỏ quy định. Ý tưởng là đơn giản hóa các quy định tài chính, loại bỏ các trung gian hòa giải và phá bỏ các rào cản giữa các trung tâm tài chính thế giới. Và mục tiêu là giúp việc trao đổi vốn giữa các tổ chức tài chính trên thế giới trở nên dễ dàng hơn. Quá trình toàn cầu hóa tài chính này đã góp phần vào sự phát triển của thị trường tài chính toàn cầu, trong đó các hợp đồng và trao đổi vốn đã tăng lên gấp bội.

  • Lợi ích của toàn cầu hóa đối với văn hóa

Cùng với toàn cầu hóa kinh tế và tài chính, rõ ràng cũng có toàn cầu hóa văn hóa. Thật vậy, sự gia tăng trao đổi kinh tế và tài chính đã kéo theo sự gia tăng trao đổi con người như di cư, xa xứ hoặc du lịch. Những trao đổi giữa con người với nhau đã góp phần phát triển giao lưu văn hóa. Điều này có nghĩa là các phong tục và thói quen khác nhau giữa các cộng đồng địa phương đã được chia sẻ giữa các cộng đồng (đã từng) có các thủ tục và thậm chí tín ngưỡng khác nhau. Ví dụ điển hình về toàn cầu hóa văn hóa là việc buôn bán các mặt hàng như cà phê hoặc bơ. Cà phê được cho là có nguồn gốc từ Ethiopia và được tiêu thụ ở vùng Arabid. Tuy nhiên, do hoạt động thương mại diễn ra sau thế kỷ 11, ngày nay nó được biết đến như một mặt hàng được tiêu thụ toàn cầu. Ví dụ, bơ được trồng chủ yếu ở vùng nhiệt đới của Mexico, Cộng hòa Dominica hoặc Peru. Chúng bắt đầu bằng việc sản xuất với số lượng nhỏ để cung cấp cho người dân địa phương nhưng ngày nay bánh mì nướng guacamole hoặc bơ đã phổ biến trong các bữa ăn trên khắp thế giới. Đồng thời, sách, phim ảnh và âm nhạc giờ đây có mặt ngay lập tức trên toàn thế giới nhờ sự phát triển của thế giới kỹ thuật số và sức mạnh của Internet. Đây có lẽ là những nhân tố góp phần lớn nhất vào tốc độ trao đổi văn hóa và toàn cầu hóa đang diễn ra. Ngoài ra còn có những ví dụ khác về toàn cầu hóa liên quan đến các truyền thống như Thứ Sáu Đen ở Mỹ , Lễ hội hóa trang Brazil hay Lễ hội Holi của Ấn Độ. Tất cả chúng đều ban đầu được tạo ra theo truyền thống và tín ngưỡng địa phương của đất nước họ nhưng khi thế giới biết đến chúng, giờ đây chúng cũng là những truyền thống phổ biến ở các quốc gia khác.

loi ich cua qua trinh toan cau hoa la gi luanvanbeta
Lợi ích của quá trình toàn cầu hóa là gì?

Tác động của toàn cầu hóa kinh tế

Đặc trưng của toàn cầu hóa nói lên một điều rằng toàn cầu hóa đã và đang phát  triển mở rộng mạnh mẽ, là một xu thế khách quan của thời đại, các quốc gia có muốn hay không thì vẫn phải lao vào cuộc chơi có tính hai mặt. Tác động của toàn cầu hóa kinh tế gồm:

Tác động tích cực

Thứ nhất, thông qua tự do hóa thương mại mà sự thu hóa đầu tư và chuyển giao công nghệ, tạo cơ hội cho phát triển của kinh tế toàn cầu nói chung và từng quốc gia nói riêng

Thứ hai, thúc đẩy quá trình cạnh tranh của hàng hóa, dịch vụ và buộc các nền kinh tế phải chuyển dịch cơ cấu kinh tế cho phù hợp, mở rộng nền kinh tế thị trường, cải tiến kỹ thuật và tăng năng suất lao động.

Thứ ba, tạo môi trường thuận lợi trong nắm bắt thông tin, tri thức mới và giao lưu văn hóa thế giới từ đó các quốc gia buộc phải cải cách hệ thống tài chính, ngân hàng và chuẩn hóa nền tài chính quốc gia nâng cao năng lực cạnh tranh.

Thứ tư, làm gia tăng sự phụ thuộc lẫn nhau thúc đẩy sự phát triển, tính xã hội hóa của lực lượng sản xuất và đưa nền kinh tế toàn cầu hóa phát triển ngày càng cao.

Tác động tiêu cực

Thứ nhất, khiến cho sự phụ thuộc lẫn nhau giữa các quốc gia ngày càng tăng dẫn tới tình trạng chủ quyền quốc gia từng bước bị suy giảm không chỉ bên lĩnh vực kinh tế mà còn cả lĩnh vực chính trị, văn hóa đặc biệt là đối với những nước chậm hoặc đang phát triển đồng thời cũng làm gia tăng tính phụ thuộc về vốn và công nghệ,…Sự phụ thuộc này dễ gây ra những tác động dây chuyền tiêu cực  trong nền kinh tế thế giới.

Thứ hai, tạo ra sự phân hóa xã hội ngày càng sâu sắc, khoảng cách giàu nghèo ngày một tăng, các tệ nạn xã hội và tội phạm cũng như buôn lậu quốc tế có cơ hội và môi trường gia tăng.

Thứ ba, dẫn tới tình trạng giảm môi trường sinh thái, ảnh hưởng nghiêm trọng tới cuộc sống nhân loại.

Thứ tư, sự phân phối không đều về lợi ích thu được từ quá trình toàn cầu hóa kinh tế tất yếu dẫn đến sự mâu thuẫn giữa các quốc gia. Với ưu thế hơn hẳn về tiềm lực tài chính và trình độ khoa học- công nghệ so với các nước đang phát triển, các nước tư bản khống chế cục diện kinh tế toàn cầu. Mâu thuẫn này thể hiện ở những cuộc biểu tình rầm rộ hoặc thậm chí là bạo lực đẫm máu nhằm phản đối bất bình đẳng trong quá trình toàn cầu hóa kinh tế.

Thứ năm, tác động của toàn cầu hóa kinh tế trong mặt tiêu cực của nó đối với chính trị như khủng hoảng tài chính tiền tệ trên phạm vi rộng, khoảng cách giàu nghèo trên thế giới gia tăng, chiến tranh kinh tế,….

Như vậy, toàn cầu hóa kinh tế là quá trình phức tạp, đầy những mâu thuẫn giữa các nước phát triển và các nước đang phát triển,…. Hiện nay, toàn cầu hóa diễn ra trên những chiều hướng trái ngược nhau.

Ảnh hưởng của toàn cầu hóa đến Việt Nam

Tác động tích cực

Hội nhập kinh tế quốc tế và toàn cầu hóa mang đến những cơ hội mới và những thách thức mới cho doanh nghiệp Việt Nam. Những cơ hội đó là có một thị trường rộng lớn để tiêu thụ sản phẩm được sản xuất ra trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa, thu hút vốn đầu tư từ các nhà đầu tư nước ngoài,…

Thị trường rộng lớn: Thị trường ở đây gồm thị trường tiêu thụ và thị trường yếu tố sản xuất. Trong giao lưu thương mại thị trường rộng lớn là cơ  hội để doanh nghiệp tăng doanh thu và lợi nhuận từ việc buôn bán, trao đổi sản phẩm hàng hóa,…của mình cho thị trường các nước khác trên thế giới. Từ khi Việt Nam gia nhập WTO thì những vướng mắc trong hàng rào bảo hộ đã được giải tỏa. Các doanh nghiệp Việt cũng được lựa chọn và sử dụng các nguồn đầu vào chất lượng, giá cả hợp lý,…

Thu hút vốn đầu tư và nguồn tài trợ từ nước ngoài: Quá trình toàn cầu hóa với làn sóng đầu tư mạnh mẽ của các chủ đầu tư nước ngoài, các nguồn tài trợ vốn từ các tổ chức lớn là cơ hội rõ ràng để doanh nghiệp Việt giải tỏa cơn khát về vốn bấy lâu nay.

Nâng cao nguồn nhân lực: Thông qua các dự án và hợp đồng hợp tác kinh doanh các doanh nghiệp Việt có cơ hội tiếp cận với công nghệ, máy móc hiện đại,…Trong thời đại bùng nổ khoa học công nghệ và những thuận lợi do toàn cầu hóa doanh nghiệp có thể dễ dàng đổi mới công nghệ sản xuất nâng cao chất lượng sản phẩm, nâng cao trình độ quản lý,…

Cơ hội khẳng định vị thế: Sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin với sự bảo hộ thương hiệu được quan tâm và các hình thức quảng cáo sản phẩm đa dạng, phong phú là cơ hội rõ nét để doanh nghiệp khẳng định vị thế, nâng tầm hình ảnh của mình trên trường quốc tế.

Tác động tiêu cực

Doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam không được đối xử bình đẳng: Trong cơ cấu xuất khẩu, những mặt hàng chủ yếu của chúng ta chiến tỷ trọng không nhỏ là các mặt hàng nông phẩm nhưng chỉ xuất khẩu ở dạng thô và sơ chế nên giá trị thu được rất thấp. Ngoài ra, những mặt hàng này vấp phải những hàng rào bảo hộ gay gắt từ nước ngoài.

Vấp phải sự cạnh tranh quá lớn từ doanh nghiệp nước ngoài: Các doanh nghiệp trong nước khó khăn trong việc cạnh tranh hoặc phải chấp nhận làm các công ty con cho những tập đoàn lớn. Nếu thị trường trong nước chịu sự kiểm soát phần lớn từ các tập đoàn nước ngoài thì khi có trục trặc xảy ra, các tập đoàn này rút chân sẽ khiến một lượng lớn lao động thất nghiệp, các ngành sản xuất ngưng trệ.

Các luồng vốn tài chính từ thị trường nước ngoài xâm nhập gây nguy cơ khủng hoảng tài chính, khiến nhiều doanh nghiệp phá sản.

Trên đây là những nội dung cơ bản liên quan đến toàn cầu hóa cũng như những tác động tích cực và tiêu cực mà quá trình này ảnh hưởng đến Việt Nam. Hy vọng thông qua bài viết này, các bạn đã hiểu rõ về quá trình toàn cầu hóa cũng như có những chuẩn bị cho mình khi xu hướng này ngày càng phát triển và lan rộng trên mọi mặt của đời sống xã hội.

Đánh giá bài viết
Theo dõi
Thông báo của
guest
0 Bình luận
Phản hồi nội tuyến
Xem tất cả bình luận