Trang chủ Tài liệu chuyên ngành Bản Sắc Văn Hóa Dân Tộc Là Gì? Giữ Gìn Bản Sắc Văn Hóa Dân Tộc Việt Nam

Bản Sắc Văn Hóa Dân Tộc Là Gì? Giữ Gìn Bản Sắc Văn Hóa Dân Tộc Việt Nam

Đăng ngày
2 Tháng Hai, 2024

Bản sắc văn hóa dân tộc là vấn đề căn cốt, nền tảng làm nên nét riêng biệt của mỗi dân tộc và tạo nên sự khác biệt giữa các dân tộc. Bản sắc văn hóa dân tộc là những nét văn hóa riêng độc đáo của một dân tộc được hình thành và gìn giữ qua nhiều thế hệ. Vì vậy, việc gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc là điều vô cùng cần thiết trong thời kỳ hội nhập như hiện nay. Trong bài viết này, Luận Văn Beta sẽ cùng bạn đọc tìm hiểu các nội dung kiến thức xoay quanh khái niệm bản sắc văn hóa dân tộc là gì? Vấn đề giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam trong thời đại mới. Cùng tham khảo nhé!

Bản sắc văn hóa dân tộc là gì?

Khái niêm: Văn hóa là gì?

Văn hóa là hệ thống các giá trị tinh thần và vật chất được tích lũy, sáng tạo trong suốt bề dày lịch sử nhờ quá trình hoạt động thực tiễn của con người. Các giá trị này được cộng đồng chấp thuận, vận hành trong đời sống xã hội, được giữ gìn và tiếp nối cho các thế hệ sau. Có thể nói, văn hóa là yếu tố thể hiện trình độ phát triển cũng như các đặc trưng riêng của từng dân tộc. Định nghĩa này thể hiện được bản chất cơ bản của văn hóa, bao gồm: tính dân tộc, tính truyền thống, tính giá trị, tính hệ thống, tính sáng tạo.

Văn hóa không phải giá trị mang tính cố định, bất biến mà nó luôn vận động, phát triển. Đối với mỗi quốc gia, văn hóa được coi là động lực, là mục tiêu của sự phát triển kinh tế xã hội. Văn hóa có thể tồn tại dưới các hình thức như: ẩm thực, phong tục tập quán, âm nhạc, tôn giáo, các đồ dùng, vật dụng, các công trình kiến trúc… Dưới đây là một số quan điểm nổi bật về văn hóa:

Ở phương Đông, văn hóa được coi là chế độ, văn trị, giáo hóa, lễ nhạc và điển chương. Văn hóa tức là giáo hóa đối lập với vũ lực

Ở phương Tây, từ thời cổ đại đã coi văn hóa với tư cách là một từ với nghĩa khai khẩn, vỡ hoang đất đai và mở rộng sang cày cấy, gieo trồng, chăm sóc và “vun trồng tinh thần”.

Tại Hội nghị thế giới về chính sách văn hóa tại Mexico (1982): Văn hóa được coi là toàn bộ các đặc tính đặc biệt về tâm hồn, vật chất, trí tuệ và tình cảm được đặc trưng cho một xã hội hay một nhóm xã hội. Nó không chỉ gồm nghệ thuật và văn học mà còn cả lối sống, các quyền cơ bản của nhân loại, các hệ thống giá trị truyền thống và tín ngưỡng.

UNESCO: Văn hóa là tổng thể sống động các hoạt động sáng tạo trong quá khứ và hiện tại. Qua các thế kỷ hoạt động sáng tạo ấy đã hình thành nên một hệ thống các giá trị, các truyền thống và thị hiếu- những yếu tố xác định đặc tính riêng của mỗi dân tộc.

Theo Các Mác: Văn hóa là hành vi quan trọng trong quá trình sản xuất vật chất, là cái để con người phân biệt với con người. Với tư cách là hệ giá trị, văn hóa bị chi phối bởi những điều kiện lịch sử.

Theo Lê-nin: Theo nghĩa rộng, văn hóa là những giá trị chung nhất, tồn tại và phát triển qua nhiều chế độ xã hội, nhiều giá trị có ý nghĩa vĩnh hằng, văn hóa luôn gắn với sự phát triển và toàn diện con người, hoàn thiện xã hội.

Chủ tịch Hồ Chí Minh: Văn hóa là sự tổng hợp của mọi phương thức sinh hoạt cùng với biểu hiện của nó mà loài người đã sản sinh ra nhằm thích ứng nhu cầu đời sống và đòi hỏi của sự sinh tồn. Văn hóa không chỉ bao hàm các hoạt động tinh thần của con người mà còn bao hàm cả những hoạt động vật chất, những giá trị tinh thần và phương thức sinh hoạt của con người.

Trên cơ sở các quan điểm trên, có thể hiểu văn hóa là toàn bộ những hoạt động sáng tạo và những giá trị vật chất, tinh thần của người dân một nước, một dân tộc đã đạt được trong quá trình dựng nước và giữ nước. Văn hóa đặc trưng cho dân tộc gồm tất cả những gì làm cho dân tộc này khác với dân tộc khác, từ những sản phẩm tinh vi hiện đại nhất cho đến tín ngưỡng, phong tục tập quán, lối sống và lao động.

Khái niệm: Bản sắc văn hóa dân tộc là gì?

lịch sử phát triển của dân tộc đó. Được con người tạo ra và thể hiện những nétriêng của dân tộc và gắn liền với sự phát triển kinh tế và xã hội của một quốcgia nào đó, một địa phương nào đó. Vì vậy, bản sắc văn hóa dân tộc luôn chứađựng cả tính nhân loại, cả tính khu vực và tính dân tộc. Ý nghĩa bản sắc văn hóa dân tộc: Một là, gốc rễ hình thành nên nền văn hóa đặc trưng của một dân tộc từlâu đời.Hai là, luôn tồn tại vĩnh viễn, trường tồn và không thay đổi theo thờigian. Ba là, đại diện cho một dân tộc, tạo nên những nét đặc trưng về mọi mặtnhư tín ngưỡng, tính cách dân tộc, phong tục tập quán, tính cách…Bốn là, tài sản vô giá cần được giữ gìn của một dân tộc.Năm là, một biểu hiện đa dạng và phong phú. Bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam là những giá trị bền vững, những tinhhoa của cộng đồng các dân tộc Việt Nam, được vun đắp nên qua lịch sử hàngngàn năm đấu tranh dựng nước và giữ nước. Theo Đặng Hữu Toàn: “Bản sắcdân tộc cần được giữ gìn, phát huy của nền văn hóa ấy là những giá trị bềnvững, những tinh hoa được vun đắp qua hàng nghìn năm đấu tranh dựng nướcvà giữ nước của cả cộng đồng các dân tộc Việt Nam.  Đó là lòng yêu nướcnồng nàn, ý chí tự cường dân tộc, tinh thần đoàn kết, ý thức cộng đồng gắn kếtcá nhân – gia đình – làng xã – Tổ quốc; lòng nhân ái, khoan dung, trọng nghĩatình, đạo lý, đức tính cần cù, sáng tạo trong lao động, sự tinh tế trong ứng xử,tính giản dị trong lối sống”. Bản sắc văn hóa dân tộc là cơ sở để liên kết xã hộivà liên kết các thế hệ, tạo nên sức mạnh tinh thần của dân tộc. Vì vậy, bảo vệvà phát huy bản sắc văn hóa dân tộc trở thành yêu cầu khách quan và là mụctiêu của sự nghiệp xây dựng và phát triển nền văn hóa hiện nay.

ban sac van hoa dan toc la gi luanvanbeta
Khái niệm: Bản sắc văn hóa dân tộc là gì?

Đặc trưng bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam là gì?

Đặc trưng bản sắc văn hóa Việt Nam: Một là, Việt Nam có một nền văn hóa phong phú và đa dạng trên tất cảcác khía cạnh, Những đặc trưng của văn hóa Việt Nam được hình thành trongquá trình lao động, cuộc sống sinh hoạt hàng ngày của người dân, được ôngcha ta truyền lại cho con cháu từ đời này sang đời khác. Những phong tục tậpquán cộng đồng, lễ Tết trong năm, những niềm tin bền vững vào tín ngưỡngtôn giáo được hình thành qua từng thế kỉ và tạo nên “sắc màu” cho văn hóaViệt Nam, tính cặn kẽ và ẩn dụ trong giao tiếp truyền đạt của ngôn ngữ, từtruyền thống đến hiện đại của văn học, nghệ thuật.Hai là, đặc trưng về địa hình, khí hậu và phân bố dân tộc, dân cư đã tạo ra những vùng văn hoá có những nét đặc trưng riêng tại Việt Nam (văn hóa làng xã và văn minh lúa nướcBa là, có sự hòa trộn, ảnh hưởng với các nền văn hóa bên ngoài trong lịch sử hàng ngàn năm xây dựng, giải phóng và bảo vệ đất nước khỏi ách thống trị của thực dân phương Bắc, thực dân đế quốc Pháp và Mĩ trong thế kỷ 19 và 20, toàn cầu hóa từ thế kỷ 21. Việt Nam đã có những thay đổi về văn hóa theo các thời kỳ lịch sử, tiếp nhận nền văn hóa mới có chọn lọc, có những cái bị mất đi nhưng không để văn hóa dân tộc bị đồng hóa.Trong cấu trúc của bản sắc văn hóa dân tộc, những yếu tố khu vực vàquốc tế không phải chỉ kết hợp với yếu tố nội tại bằng phép cộng giản đơnnhững đặc trưng văn hóa ẩn chứa trong mỗi nền văn hóa, mà phải được cư dânbản địa sàng lọc, tiếp thu, biến đổi một cách sáng tạo cho phù hợp với truyềnthống văn hóa của mình. Chỉ khi nào những yếu tố ngoại lai được bản địa hóavà nhân tố bên ngoài kết hợp hài hòa với nhân tố bên trong, tạo thành những10
đặc tính bền vững, ổn định ở một không gian văn hóa mới, thì lúc đó bản sắcvăn hóa dân tộc được phát triển và mang theo những nhân tố mới. Sáng tạo vàcái mới là đặc trưng không thể thiếu của bản sắc văn hóa dân tộc, đó là nguồnsống, động lực, thời cơ cho văn hóa phát triển

Biểu hiện của bản sắc văn hóa Việt Nam

Chủ nghĩa yêu nước: Chủ nghĩa yêu nước của Việt Nam là tình cảm, ý chí của dân tộc có chiều sâu trong tâm linh, trong tâm tưởng của dân tộc. Tình cảm, ý chí ấy hết sức mãnh liệt được kết tinh trở thành những làn sóng ngầm và được biểu hiện rõ nhất trong những thời kỳ dân tộc gặp nguy nan.

Tinh thần nhân ái, trọng tình nghĩa và đạo đức: Nhân ái là tình cảm đạo đức không của riêng một dân tộc nào. Lòng nhân ái của dân tộc Việt Nam có nguồn gốc sâu xa từ trong xã hội công xã nông thôn thời kỳ nguyên thủy. Nhân ái là một tình cảm đạo đức lớn với nét đẹp riêng như một giá trị văn hóa rất cơ bản trong hệ giá trị của người Việt Nam.

Ý thức đoàn kết cộng đồng: Đây là một giá trị tinh thần to lớn, một bản sắc quý báu của dân tộc ta. Ý thức đoàn kết cộng đồng là sự đồng thuận vì mục tiêu chung của mọi người. Từ thực tế lịch sử, qua các thế hệ nối tiếp, ý thức xây dựng và củng cô mối đoàn kết gắn bó họ hàng, làng nước được tăng cường. Ngay từ buổi đầu dựng nước, con người Việt Nam đã biết hợp quần, hợp sức để tạo thành một sứ cố kết chính trị bền vững, giúp ích lớn trong cuộc sống.

Truyền thống hiếu học: Dân tộc Việt Nam vốn có truyền thống hiếu học và sớm hình thành nét bản sắc văn hóa hiếu học. Sự nỗ lực học tập cũng như các biểu hiện về mục tiêu học tập  tạo động lực cho sự quan tâm và nỗ lực này của một cộng đồng đã hình thành trong lịch sử, trở nên tương đối ổn định.

Gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam

Gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc trong điều kiện kinh tế thị trường là quá trình bảo tồn, mở rộng và phát triển tổng thể những tính chất, tính cách, nét đặc trưng của văn hóa dân tộc trong bối cảnh xây dựng và phát triển nền kinh tế thị trường ở nước ta.

Ý nghĩa của gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc là gì?

Bảo tồn di sản văn hóa: Bản sắc văn hóa dân tộc là một phần quan trọng của di sản văn hóa thế giới nên việc bảo tồn và phát huy giúp chúng ta bảo vệ và duy trì những giá trị văn hóa, tập quán và nghệ thuật độc đáo của mỗi quốc gia góp phần vào sự đa dạng chung của di sản thế giới.

Tạo nên sự đa dạng văn hóa các quốc gia: Sự đa dạng văn hóa là một tài nguyên quý báu của nhân loại nên việc gìn giữ và phát huy sẽ đóng góp vào sự đa dạng chung của nhân loại từ đó tạo nên một thế giới phong phú về nghệ thuật, tín ngưỡng và lối sống.

Xác định danh tính cá nhân và tập thể: Bản sắc văn hóa dân tộc là một phần quan trọng để xác định danh tính cá nhân và tập thể vì nó mang đến cảm giác tự hào và tinh thần đoàn kết với dân tộc của họ từ đó cung cấp các chỉ dẫn cho cuộc sống và quyết định cá nhân của họ.

Tạo cơ hội để sáng tạo và phát triển: Bản sắc văn hóa dân tộc thường bao hàm các yếu tố liên quan đến sáng tạo như nghệ thuật, âm nhạc, hội họa và văn học độc đáo. Việc gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc cũng là bước đệm để tạo cơ  hội cho sự phát triển và tiến bộ trong lĩnh vực sáng tạo một cách mạnh mẽ và bền vững.

Thúc đẩy sự hiểu biết và tôn trọng đa dạng văn hóa: Bản sắc văn hóa giúp chúng ta hiểu rõ và tôn trọng những người khác đến từ các dân tộc khác điều này sẽ giúp chúng ta giảm thiểu những căng thẳng tồn tại trong xã hội và giúp mọi người có thể kết nối với nhau để tạo nên một thế giới hòa bình và phát triển bền vững.

Tránh tình trạng tiêu hóa văn hóa: Trong môi trường toàn cầu hóa như hiện nay, bản sắc văn hóa dân tộc đôi khi có thể bị áp đặt hoặc tiêu hóa bởi xu hướng văn hóa toàn cầu. Vì vậy, việc gìn giữ và phát triển bản sắc văn hóa dân tộc là một cách thức hiệu quả để có thể ngăn chặn sự mất mát những giá trị văn hóa riêng biệt và bảo vệ đa dạng văn hóa. Điều này giúp bảo tồn di sản văn hóa đóng góp vào sự đa dạng của văn hóa toàn cầu và giúp con người hiểu rõ chính mình hơn.

Nội dung của gìn giữ và bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam

Tổ chức nghiên cứu và khảo sát để tìm lại những nội dung cụ thể của từng giá trị văn hóa, cần thấy được vai trò và ý nghĩa đích thực của các giá trị văn hóa đối với sự nghiệp xây dựng phát triển đất nước trong điều kiện xây dựng nền kinh tế thị trường.

Mối quan hệ biện chứng giữa phát triển kinh tế và gìn giữ phát huy bản sắc văn hóa dân tộc chưa thực sự được tôn trọng. Đời sống xã hội có hai mặt vật chất và tinh thần trong đó kinh tế là nền tảng vật chất còn văn hóa là nền tảng tinh thần của đời sống xã hội. Xã hội đứng hai chân trên hai nền tảng ấy nếu chỉ có một nền tảng thì xã hội không thể đứng vững.

Gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc chưa có sự tham gia một cách tích cực, tự giác của nhân dân, các ban ngành đoàn thể. Nhìn chung, công cuộc này còn mang tính bao cấp, dựa trên sự hỗ trợ của nhà nước là chính. Do đó, cần tạo sự chuyển biến trong nhận thức của nhân dân, các ban ngành về nội dung, vai trò và ý nghĩa của các giá trị văn hóa truyền thống.

Trong điều kiện xây dựng nền kinh tế thị trường hiện nay, các mâu thuẫn văn hóa đã tồn tại và có biểu hiện phức tạp. Trong quá trình xây dựng nền kinh tế thị trường cần kịp thời nhận thức và xử lý hiệu quả những mâu thuẫn tồn tại và phát sinh trong việc gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc.

Bản sắc văn hóa dân tộc là một nội dung quan trọng mà chúng ta cần quan tâm trong giai đoạn đất nước đang tiến hành hội nhập sâu rộng với khu vực và trên thế giới. Hiểu rõ bản sắc văn hóa dân tộc và tiến hành bảo vệ, gìn giữ sẽ mang lại những giá trị quý báu không chỉ trong hiện tại mà còn lưu giữ đến các thế hệ trong tương lai. Hy vọng thông qua bài viết này, các bạn đã hiểu rõ hơn về nội dung của bản sắc văn hóa dân tộc và chúng ta cùng chung tay để cùng nhau gìn giữ những giá trị văn hóa của nước nhà một cách bền vững.

Đánh giá bài viết
Theo dõi
Thông báo của
guest
0 Bình luận
Phản hồi nội tuyến
Xem tất cả bình luận