Trang chủ Tài liệu chuyên ngành Kỹ Năng Sống Là Gì? Lý Luận Về Giáo Dục Kỹ Năng Sống Cho Học Sinh

Kỹ Năng Sống Là Gì? Lý Luận Về Giáo Dục Kỹ Năng Sống Cho Học Sinh

Đăng ngày
4 Tháng Tư, 2024

Kỹ năng sống có vai trò then chốt và là điều cần thiết trong học tập và công việc cũng như giúp người học tự tin vững bước trong tương lai. Tuy nhiên, hiện nay các trường học vẫn chỉ nghiêng về hướng tri thức và chưa thực sự chú trọng giáo dục kỹ năng sống cho học sinh. Vì vậy, trong bài viết này chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu về kỹ năng sống là gì cũng như vấn đề giáo dục kỹ năng sống cho học sinh ở Việt Nam hiện nay nhé.

Khái niệm Kỹ năng sống là gì?

ky nang song la gi luanvanbeta
Khái niệm Kỹ năng sống là gì?

Trong tâm lý học, kỹ năng là khả năng và năng lực thực hiện những thao tác được hình thành và củng cố thông qua quá trình thực hành và trải nghiệm của bản thân. Kỹ năng là công cụ quan trọng để gia tăng giá trị cho kiến thức bản thân.

WHO: Kỹ năng sống (life skills) chỉ về khả năng thích nghi và những hành vi tích cực để cá nhân có thể đáp ứng hiệu quả các yêu cầu và thách thức của cuộc sống hàng ngày. Như vậy, kỹ năng sống khuyến khích thái độ tích cực, phòng ngừa và giảm thiểu các hành vi nguy cơ để giúp con người phát huy sức mạnh nội lực và làm chủ cuộc sống của mình.

UNICEF: Kỹ năng sống là tập hợp nhiều kỹ năng tâm lý xã hội và giao tiếp cá nhân để giúp con người đưa ra được những quyết định có cơ sở và giao tiếp hiệu quả, phát triển các kỹ năng tự xử lý và quản lý bản thân để có một cuộc sống lành mạnh và hiệu quả.

Theo UNESCO: Kỹ năng sống gắn với 4 trụ cột của giáo dục là học để biết gồm các kỹ năng tư duy giải quyết vấn đề, tư duy phê phán,…học làm người gồm các kỹ năng cá nhân như ứng phó với căng thẳng, nhận diện cảm xúc, học để sống với người khác gồm các kỹ năng xã hội như giao tiếp, thương lượng, hợp tác,…và học để làm gồm các kỹ năng thực hiện công việc và nhiệm vụ như kỹ năng đặt mục tiêu, đảm nhận trách nhiệm,…

Từ những khái niệm trên, có thể thấy rằng, kỹ năng sống gồm một loạt các kỹ năng cụ thể cần thiết cho cuộc sống hằng ngày của con người. Bản chất của kỹ năng sống đó là kỹ năng tự quản lý bản thân và kỹ năng xã hội để cá nhân có thể tự lực trong cuộc sống, học tập và làm việc hiệu quả. Tức là, kỹ năng sống là khả năng làm chủ bản thân của mỗi người, khả năng ứng xử phù hợp với những người khác và với xã hội, khả năng ứng phó tích cực trước các tình huống của cuộc sống.

Ý nghĩa của kỹ năng sống

Kỹ năng sống là cách sống tích cực trong xã hội hiện đại giúp xây dựng những hành vi lành mạnh và thay đổi những thói quen, hành vi tiêu cực dựa trên cơ sở giúp người học có kiến thức, giá trị, thái độ và kỹ năng thích hợp.

Các kỹ năng sống là sự bổ sung cần thiết về kiến thức và năng lực cho cá nhân để họ có thể hoạt động một cách độc lập, tránh được những khó khăn trong quá trình sống và làm việc.

Từ kỹ năng sống cùng góp phần thể hiện những hành động cá nhân và những hành đó sẽ tác động đến hành động của những người xung quanh từ đó có thể thấy thành động tích cực sẽ thay đổi môi trường xung quanh giúp nó trở nên lành mạnh hơn.

Có thể bạn quan tâm:

» Mẫu Đề Tài Luận Văn Thạc Sĩ Quản Lý Giáo Dục Miễn Phí 2024

Phân loại kỹ năng sống

Kỹ năng tự nhận thức: Sự tự nhận thức được năng lực bản thân và vị trí của mình trong tập thể giúp cho mỗi cá nhân học tập tạo lập cho mình cuộc sống phù hợp với khả năng, điều kiện của chính mình, nhận biết và hiểu rõ bản thân về những mặt mạnh và mặt yếu để tự đánh giá chính mình, tránh những hành động xốc nổi hoặc thiếu tính thực tiễn.

Kỹ năng xác định giá trị: Nếu xác định đúng giá trị thì sẽ giúp mọi người chọn được hướng đi và giải pháp phù hợp trong các tình huống gay cấn của cuộc sống, tránh được những phản ứng tiêu cực nhất thời.

Kỹ năng giao tiếp: Rèn luyện kỹ năng này giúp mọi người biết cách chia sẻ những nguyện vọng, ý tưởng, những băn khoăn trong cuộc sống của chính mình và người khác.

Kỹ năng ra quyết định: Trong cuộc sống hằng ngày, chúng ta đều sẽ có những lúc phải đưa ra quyết định, có những quyết định đơn giản nhưng cũng có những quyết định phức tạp đòi hỏi mọi người phải cân nhắc kỹ lưỡng,…Do đó, người học cần nắm bắt quy trình, lựa chọn các giải pháp để đưa ra những quyết định phù hợp và đúng đắn nhất chứ không phải ra quyết định một cách nhất thời.

Kỹ năng đương đầu với thách thức: Trong cuộc sống hiện đại, chúng ta phải đương đầu với nhiều thách thức hơn dù có ở lứa tuổi nào đi chăng nữa. Do đó, kỹ năng ứng phó tích cực với những tình huống khẩn cấp qua các tình huống thực tế hoặc tình huống giả định sẽ giúp người học có thể chuẩn bị tốt yếu tố tâm lý để đón nhận, xử lý vấn đề một cách khôn ngoan và tích cực.

Kỹ năng kiên định: Đây được xem là loại kỹ năng rất cần thiết cần rèn luyện cho mọi người trong điều kiện sống luôn biến đổi như hiện nay. Kỹ năng này giúp người học có thể làm chủ được yếu tố tâm lý, cảm xúc trong các tình huống cụ thể, đảm bảo sự cân bằng và dung hoà giữa lợi ích và nhu cầu của bản thân để phù hợp với người khác, tránh được vấn đề vì hiếu thắng hay thái độ vị kỷ.

Kỹ năng đặt mục tiêu: Là khả năng của con người trong việc đưa ra đích đến mà mình có thể thực hiện cho mỗi vấn đề xuất hiện trong cuộc sống. Thành thạo kỹ năng này giúp các bạn xác định mục tiêu một cách thực tế, hiệu quả nhất.

Kỹ năng giải quyết vấn đề: Đây là khả năng giải quyết của cá nhân khi biết quyết định lựa chọn nào là phương án tối ưu và hành động theo đó để giải quyết những vấn đề hoặc khó khăn mà mình đang gặp phải. Để thành thạo kỹ năng này cần sự phối hợp giữa kỹ năng ra quyết định và các kỹ năng liên quan như kỹ năng giao tiếp, tư duy phê phán, tư duy sáng tạo,…

Giáo dục kỹ năng sống là gì?

Giáo dục kỹ năng sống là một quá trình tác động có mục đích, kế hoạch đến người học nhằm giúp họ có những kiến thức về cuộc sống, những thao tác và hành vi ứng xử đúng mực trong các mối quan hệ xã hội và quan hệ của cá nhân với xã hội, của cá nhân với lao động,…giúp cho nhân cách người học được phát triển đúng đắn đồng thời thích ứng tốt nhất với môi trường sống.

Vai trò của giáo dục kỹ năng sống

Thứ nhất, phát triển bản sắc riêng của mỗi cá nhân: Mỗi người đều muốn khẳng định bản sắc riêng của mình, sự tự nhận thức giúp mọi người hiểu rõ điểm mạnh, điểm yếu của mình và xây dựng một bản sắc riêng. Thiếu thông tin và kỹ năng là những điều cản trở giới trẻ khám phá hiệu quả tiềm năng, xây dựng hình ảnh tích cực và quan điểm định hướng nghề nghiệp. Thông tin quan trọng trong việc giải quyết mọi vấn đề trong cuộc sống. Khi có thông tin đầy đủ, chính xác và khách quan thì mới có thể giải quyết hợp tình, hợp lý,…Ngược lại, nếu thông tin không đầy đủ và phiến diện sẽ làm sai lệch ảnh hưởng đến kết quả giải quyết công việc. Để xây dựng được hình ảnh tích cực, mỗi người cần có ý thức về nhược điểm bản thân, biết những gì mình không biết, dám chịu trách nhiệm và có ý chí, tính kiên nhẫn.

Thứ hai, xây dựng các mối quan hệ: Là một phần thể hiện sự trưởng thành, mọi người cần các kỹ năng xã hội để xây dựng các mối quan hệ tích cực và lành mạnh với người khác. Đồng thời, chúng ta cũng cần hiểu tầm quan trọng của sự tôn trọng lẫn nhau và ranh giới được xác định về mặt xã hội của tất cả mối quan hệ.

Thứ ba, chống lại áp lực: Thành công trong cuộc sống phụ thuộc vào thái độ sống, thành công sẽ không đến với những người có thái độ bi quan, tiêu cực và thụ động. chúng ta cũng không thể xây dựng một mối quan hệ tốt đẹp với những người xung quanh nếu chúng ta có thái độ thiếu thiện cảm, nghi ngờ, tự cao tự đại,…Trong cùng một hoàn cảnh khó khăn, người có thái độ sống tiêu cực sẽ than thân trách phận trong  khi người có thái độ tích cực sẽ tập trung tìm giải pháp và cơ hội tiềm ẩn trong đó.

Thứ tư, biết quan tâm người khác: Thái độ sống được hình thành dần dưới tác động của những người thân, của bạn bè và môi trường xung quanh cùng những trải nghiệm cuộc sống. Để đối phó với căng thẳng, chúng ta cần có sự quan tâm và chia sẻ với bạn bè, người thân.

Nguyên tắc giáo dục kỹ năng sống

Tương tác: Kỹ năng sống không thể được hình thành qua việc nghe giảng và tự đọc tài liệu mà người học cần tự làm việc đó chứ không chỉ nói về nó. Nhiều kỹ năng sống được hình thành trong quá trình người học tương tác với người lớn hoặc bạn cùng học. Khi tham gia các hoạt động, người học có dịp thể hiện ý tưởng, được trải nghiệm, đánh giá và xem xét lại những kinh nghiệm sống của mình dưới một cách nhìn khác. Vì vậy, việc tổ chức các hoạt động có tính chất tương tác cao cho người học là nguyên tắc quan trọng đảm bảo giáo dục kỹ năng sống có hiệu quả.

Trải nghiệm: Kỹ năng sống chri được hình thành khi người học được trải nghiệm qua các tình huống thực tế và kinh nghiệm được hành động trong những tình huống đa dạng sẽ giúp người học dễ dàng dịch chuyển các kỹ năng trong các tình huống phù hợp, điều chỉnh kỹ năng phù hợp với từng tình huống thực tế.

Tiến trình: Việc giáo dục kỹ năng sống không thể tiến hành trong ngày một ngày hai mà có thể đạt được kết quả ngay. Đó là một quá trình đi từ nhận thức, hình thành thái độ và sau đó mới thay đổi hành vi. Đây là quá trình mà mỗi yếu tố đều có thể là khởi đầu của một chu trình mới nên người đào tạo có thể tác động lên bất kỳ mắt xích nào trong chu trình trên để hình thành kỹ năng cho người học.

Thay đổi hành vi: Mục đích cao nhất của giáo dục kỹ năng sống đó là giúp người học thay đổi được hành vi của mình theo hướng tích cực. Do đó, nó thúc đẩy người học thay đổi các giá trị, thái độ hành vi cũ để có những hành động tích cực hơn. Do đó, người đào tạo cần có sự kiên trì chờ đợi và tổ chức hoạt động để đến thời điểm người học có thể biết cách thay đổi hành vi và thái độ của mình thành một kỹ năng thành thạo.

Thời gian: Giáo dục kỹ năng sống có thể tiến hành mọi lúc, mọi nơi và thực hiện càng sớm càng tốt. Người học có thể áp dụng những kiến thức và kỹ năng mới mà mình học vào tình huống thực tế. Giáo dục kỹ năng sống được tiến hành trong nhà trường, gia đình và ngoài xã hội với sự hỗ trợ của thầy cô, bố mẹ và các thành viên cộng đồng.

Kỹ năng sống là một trong những mục tiêu quan trọng trong giáo dục cần được đẩy mạnh để hình thành cho học sinh những kỹ năng cần thiết trong thời đại mới. Hy vọng bài viết này của luanvanbeta.com đã mang đến cho các bạn những thông tin hữu ích xoay quanh khái niệm kỹ năng sống là gì cũng như giáo dục kỹ năng sống phục vụ quá trình tìm hiểu của mình.

Đánh giá bài viết
Theo dõi
Thông báo của
guest
0 Bình luận
Phản hồi nội tuyến
Xem tất cả bình luận